أبو علي سينا ( مترجم : مجهول )

47

دفع المضار الكلية عن الأبدان الإنسانية ( دور ساختن هر گونه زيان از تن آدميان ) ( فارسى )

حسب مصلحت بايد كرد . و اگر احتياج افتد ، محل جگر و دل را به صندل و آب گشنيز تازه و اندك سركه طلا بايد كرد و سركه در روغن گل سرخ بر سر طلا بايد كرد و پاها در آب سرد بايد نهاد ، بعد از آن اندكى بر دوش بايد ريخت و بعد از آن اندكى بر سر بايد ماليد . بعد از آن اندك‌اندك بر همه اندام بريزد و بايد كه آب بسيار سرد نباشد . بعد از آن در محلى تر و نرم به خواب رود . [ حمام سرد ] دفع مضرت حمام سرد و اثر آن نزله و زكام و حركت ناقصهء اخلاط است و از اين جهت ، جرب و حكه و درد شكم پيدا مىكند . علاج آن به آب گرم بايد كرد كه اندك اندك بر اندام ريزد و به دلك و روغن‌ها و بخارهاى عرق آورنده ، و بعد از آن آب گرم بر سر ريزد و بعد از آن خود را در جاىهاى گرم نگاه دارد . [ رفتن به حمام دفعتا نه به تدريج ] مضرت رفتن به حمام دفعتا نه به تدريج اگر گرم‌مزاج است پراكنده شدن حرارت غريزى است و تابع اين است ضعف دل و طپيدن . و اگر سردمزاج باشد ، سكته و فالج و خفقان پيدا كند از جهت حركت خلط به يك بار . دفع آن در مزاج گرم آن است كه به تدريج در خانه خنك آيد و شيب بغل به عرق گل تر كند و جامه خنك گلاب‌زده بپوشد و آب سرد دفعتا به اندام برساند و ديگر علاج‌هاى علاج حمام گرم است . و اگر در مزاج سرد است تدبير او همچنين است ، الّا آنكه در خانه سرد درنگ نكند و افراط در آب سرد و طلاى سرد نكند و دواء المسك با ربّ سيب تناول كند و خواب كند .